Tổng quan về xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch là một trong những bệnh đáng chú ý nhất hiện nay ở đối tượng người cao tuổi. Tổn thương ở nội mạc động mạch lớn và vừa, gồm hai thành phần cơ bản mảng vữa và tổ chức xơ.

Tổng quan về xơ vữa động mạch

Nguyên nhân gây bệnh:

Xơ vữa động mạch là rối loạn thường thấy của các động mạch. Bệnh này xuất hiện khi chất béo, cholesterol và các chất khác tập trung ở thành động mạch và hình thành những cấu trúc rắn gọi là các mảng bựa. Cuối cùng, các mảng này có thể làm cho động mạch hẹp lại và ít linh hoạt hơn, làm máu lưu thông khó khăn hơn. Nếu động mạch vành bị hẹp lại, máu chảy tới tim sẽ chậm lại hoặc ngừng hẳn. Điều này sẽ gây nên hiện tượng đau ngực, khó thở, đau tim và các triệu chứng khác. Những mảng này có thể bị vỡ và di chuyển trong máu. Đây là nguyên nhân phổ biến của hiện tượng đột quỵ và đau tim. Các cục máu đông cũng có thể hình thành xung quanh chỗ gãy của mảng. Chúng chặn dòng máu đang chảy. Nếu chúng di chuyển vào trong một động mạch ở vùng tim, phổi hay não sẽ có thể gây nên đột quỵ, đau tim và tắc mạch phổi.

Có khá nhiều yếu tố gây bệnh như: tăng huyết áp , đái tháo đường , tăng mỡ máu, bệnh van tim, cơ tim, thiếu máu não cục bộ tạm thời, đột quỵ não . Đặc biệt tăng huyết áp và đái tháo đường còn gây đột qụy các ổ khuyết não (các ổ tế bào não bị hủy hoại do thiếu máu nuôi dưỡng) do thoái hóa hyalin ở các mạch máu nhỏ. Nghiện thuốc lá, thuốc lào sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và đột quỵ não..

Tùy theo vị trí của đoạn động mạch bị xơ vữa mà có những biểu hiện lâm sàng khác nhau. Xơ vữa động mạch thường xuất hiện rất sớm, nhưng tiến triển lặng lẽ cho tới khi phát lộ những dấu hiệu đầu tiên của động mạch vành hay động mạch não. Xơ vữa động mạch có thể gây ảnh hưởng tới rất nhiều các hệ thống cơ quan khác, bao gồm tim, phổi, não, ruột, thận và tứ chi.

Phân loại xơ vữa động mạch:

1. Vị trí của xơ vữa động mạch

Hiện nay người ta thống nhất xơ cứng động mạch có 5 bệnh riêng biệt mà vữa xơ động mạch là bệnh phổ biến nhất, 5 bệnh đó là:

  • Xơ vữa động mạch.
  • Nhiễm calci động mạch.
  • Xơ cứng tiểu động mạch.
  • Cứng động mạch tuổi già.
  • Viêm động mạch kinh điển.

2. Phân loại xơ vữa động mạch

  • Xơ vữa động mạch theo nguyên nhân huyết động.
  • Tăng huyết áp: Có vai trò quan trọng làm cho xơ vữa động mạch xuất hiện sớm hơn và nặng hơn.
  • Co mạch nhiều và kéo dài: Tạo điều kiện cho các tổn thương xơ vữa động mạch xuất hiện tại chỗ hay từng vùng.
  • Các rối loạn về vận mạch khác: Gây tình trạng bất ổn của trương lực mạch.
  • Xơ vữa động mạch nguyên nhân chuyển hóa.
  • Các rối loạn về dinh dưỡng chủ yếu là chế độ ăn quá nhiều lipid trong quá trình dài.
  • Các bệnh nội tiết như đái tháo đường, thiểu năng tuyến giáp, thiểu năng hormone sinh dục.
  • Xơ vữa động mạch nguyên nhân hỗn hợp. Phối hợp xen kẽ các nguyên nhân huyết động và chuyển hóa.

3. Phân loại xơ vữa động mạch theo tổn thương:

Xơ vữa đông mạch không phải xuất hiện ở khắp nơi trong hệ thống động mạch. Tùy theo vị trí mà có những triệu chứng khác nhau. Người ta phân biệt: xơ vữa động mạch vành, não, mạc treo, ngoại vi và ở các vị trí khác. Thường gặp nhất và nguy hiểm nhất là xơ vữa động mạch vành, não gây tử vong cao nhất ở người có tuổi.

4. Phân loại theo các giai đoạn của xơ vữa động mạch:

Có hai giai đoạn mỗi giai đoạn có nhiều thời kỳ:

  • Giai đoạn đầu còn gọi là giai đoạn tiền lâm sàng: Ở giai đoạn này ở một cơ quan nhất định các tổn thương chưa đủ lớn để có thể phát hiện bằng các phương pháp chẩn đoán hiện nay. Có thể phân ra làm hai thời kỳ trước xơ và thời kỳ xơ vữa động mạch tiềm tàng.
  • Giai đoạn sau là giai đoạn đã có biểu hiện lâm sàng: Có thể chia ra làm 3 thời kỳ. Thời kỳ 1: cơ quan bị thiểu năng tuần hoàn đã có những rối loạn dinh dưỡng nhưng còn khả năng phục hồi. Thời kỳ 2: cơ quan có các tổn thương thoái hóa và hoại tử nặng hơn, có nhiều triệu chứng khá đặc hiệu và khác nhau tùy theo vị trí. Thời kỳ 3: trong các cơ quan bị bệnh, tổ chức sẹo phát triển sau nhiều biến đổi liên tiếp và kéo dài.

5. Phân loại theo tính chất tiến triển của xơ vữa động mạch:

Có sự liên quan giữa mức độ tổn thương xơ vữa động mạch và các chỉ số trong máu: cholesterol, lipoprotein, phospholipid… Vì vậy trong một phạm vi nhất định các xét nghiệm hóa sinh đó có thể giúp đánh giá tính chất tiến triển của bệnh. Có thể chia xơ vữa động mạch thành 3 loại:

  • Loại đang còn tiến triển.
  • Loại đã ổn định.
  • Loại thoái triển.

Đối tượng nguy cơ cao đối với bệnh xơ vữa động mạch

  • Bệnh tiểu đường.
  • Sử dụng rượu quá nhiều.
  • Cao huyết áp.
  • Lượng cholesterol trong máu cao.
  • Thực đơn giàu chất béo.
  • Tuổi cao.
  • Béo phì.
  • Tiền sử bản thân hoặc gia đình có người mắc bệnh tim.
  • Hút thuốc lá.

Ý kiến của bạn

*


*

Đọc bài viết trước
Triệu chứng xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch là bệnh do sự tích tụ chất béo ở thành động mạch khiến động mạch bị...

Đóng