Xơ vữa động mạch là gì? Những điều cần biết về xơ vữa động mạch

Nhiều người cho rằng xơ vữa động mạch chỉ xảy ra ở người cao tuổi, nhưng thực ra căn bệnh này  xảy ra ở mọi lứa tuổi, nó thậm chí bắt đầu từ khi bạn còn trẻ, đặc biệt  những người bị cholesterol cao hoặc huyết áp cao thì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.  Với những người đang có nguy cơ mắc xơ vữa động mạch, căn bệnh này như một sát thủ âm thầm bởi người mắc bệnh không có biểu hiện gì cho đến khi bệnh nặng hơn. Vì vậy hãy trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về xơ vữa động mạch để có thể bảo vệ sức khỏe của bản thân và người thân trong gia đình bạn

1. Xơ vữa động mạch là gì?

Xơ vữa động mạch là gì? Những điều cần biết về xơ vữa động mạch

hình ảnh thể hiện mạch máu bị xơ vữa

Bệnh xơ vữa động mạch là từng mảng xơ vữa tích tụ bên trong thành động mạch. Động mạch mang máu chứa oxy đến tim và các bộ phận khác trong cơ thể. Mảng xơ vữa được tạo thành từ chất béo, cholesterol, canxi và các chất khác được tìm thấy trong máu. Theo thời gian, mảng xơ vữa cứng lại và làm hẹp động mạch, hạn chế dòng chảy của máu chứa oxy đến các cơ quan và các bộ phận khác trong cơ thể.

Bệnh xơ vữa động mạch có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng bao gồm nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc thậm chí là tử vong.

2. Xơ vữa động mạch gây ra bởi những nguyên nhân nào?

Có 2 nguyên nhân chính gây ra xơ vữa động mạch là nguyên nhân trực tiếp và nguyên nhân gián tiếp

Nguyên nhân trực tiếp

Những nguyên nhân tác động trực tiếp lên động mạch bao gồm:

  • Cholesterol cao: Cholesterol là chất béo. Khi cholesterol cao đồng nghĩa với chất béo trong máu cao, nó sẽ trở thành các mảng bám cứng làm hạn chế hoặc ngăn cản máu lưu thông đến tim và các cơ quan khác, gây xơ vữa động mạch.
  • Huyết áp cao: Huyết áp cao là tác động của máu lên thành động mạch gây rối loạn chức năng nội mạc. Nội mạc là lớp tế bào mỏng trong cùng của thành mạch, nơi tiếp xúc trực tiếp giữa thành mạch và các thành phần của máu có vai trò sinh ra các chất chống lại xơ vữa động mạch. Huyết áp cao tác động lên động mạch khiến nội mạc tổn thương. Khi nội mạc suy yếu, nó không còn khả năng chống lại sự hình thành xơ vữa động mạch, ngược lại còn thu hút các cholesterol xấu cùng các tế bào bạch cầu, lâu dần sẽ hình thành nên các mảng xơ vữa động mạch.
  • Lượng đường trong máu cao: Khi lượng đường trong máu cao, độ nhớt của máu cao sẽ làm tăng sự lắng đọng và bám dính của tế bào mỡ lên thành mạch, tạo nên các mảng xơ vữa.

Nguyên nhân gián tiếp

Các yếu tố là nguy cơ gây nên huyết áp cao, cholesterol cao và lượng đường trong máu cao trở thành nguyên nhân gián tiếp gây nên xơ vữa động mạch bao gồm:

  • Chế độ ăn uống không lành mạnh: ăn nhiều thịt đỏ, hàm lượng tinh bột cao, thức ăn nhiều dầu mỡ ( đồ chiên, xào, nấu), nội tạng, da, mỡ động vật – là những chất béo bão hòa thúc đẩy hấp thụ cholesterol tạo thành các mảng xơ vữa.
  • Hút thuốc lá: thuốc lá có chứa nicotin là chất kích thích làm tăng nhịp tim và làm co mạch dẫn tăng huyết áp.
  • Uống rượu bia nhiều: cồn là chất kích thích làm tăng huyết áp và gây tổn thương gan.
  • Lười vận động: không thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, công việc phải ngồi một chỗ nhiều
  • Do thừa cân, béo phì: trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng mỡ máu gây nên các bệnh như tiểu đường, huyết áp cao.
  • Ăn quá nhiều muối: Nồng độ muối ( nồng độ dịch thể) trong cơ thể là ổn định. Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể làm việc cân bằng nồng độ dịch thể bằng cách bổ sung nước khiến người ăn mặn uống nhiều nước. Điều này làm tăng dung lượng máu và tăng áp lực lên thành mạch gây nên huyết áp cao.
  • Stress: căng thẳng, lo âu thường xuyên khiến nhịp tim tăng lên khiến huyết áp cao cũng làm cho tình trạng xơ vữa động mạch càng thêm nguy hiểm hơn.

Nguyên nhân cố định

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp bên trên, còn có nguyên nhân cố định gây nên xơ vữa động mạch như di truyền, tuổi tác

  • Di truyền: Người có tiểu sử gia đình mắc bệnh tiểu đường hay huyết áp cao sẽ có nguy cơ bị xơ vữa động mạch cao hơn.
  • Tuổi tác: Tuổi tác cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh xơ vữa động mạch. Theo nghiên cứu, nam trên 45 tuổi hay phụ nữ đã mãn kinh có nguy cơ xơ vữa động mạch cao hơn.

3. Dấu hiệu để nhận biết bệnh xơ vữa động mạch

Được ví như sát thủ âm thầm, bệnh xơ vữa động mạch không xuất hiện triệu chứng ngay lập tức mà xuất hiện từ từ cho đến khi bệnh trở nặng. Các triệu chứng từ trung bình đến nghiêm trọng, tùy thuộc vào động mạch bị ảnh hưởng.

Xơ vữa động mạch là gì? Những điều cần biết về xơ vữa động mạch

đau thắt ngực là một biểu hiện của xơ vữa động mạch vành

  • Xơ vữa động mạch vành ( động mạch cung cấp máu giàu oxy nuôi trái tim) sẽ có những dấu hiệu nhận biết như: đau ngực hoặc thắt ngực, khó thở, khó thở khi gắng sức, có cơn khó thở về đêm.
  • Xơ vữa động mạch cảnh ( động mạch cung cấp máu giàu oxy lên não) sẽ có những dấu hiệu nhận biết như: suy giảm ý thức nhanh chóng, nhìn mờ đột ngột, nói khó hoặc nói lắp.
  • Xơ vữa động mạch ngoại biên ( động mạch cung cấp máu đi tay, chân) sẽ có những dấu hiệu nhận biết như: vết thương ở chi lâu lành, cảm thấy nặng nề, đau đớn khi hoạt động, thường xuyên bị chuột rút ở các cơ bắp.
  • Xơ vữa động mạch thận sẽ có những dấu hiệu để nhận biết như: ăn mất ngon, sưng tay chân, khó tập trung.

Xem chi tiết : Các dấu hiệu cảnh báo bạn bị xơ vữa động mạch

Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ?

Xơ vữa động mạch khi để lâu sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như: liệt, đột quỵ, cụt chi thâm chí là tử vong. Chuẩn đoán và điều trị sớm có thể ngăn chặn tình trạng xơ vữa động mạch trở nên nghiêm trọng. Do đó, khi bắt đầu có những dấu hiệu trên, bạn hãy đến khám bác sĩ ngay để có được phương pháp điều trị thích hợp nhất

4. Làm gì khi bị xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch không chỉ gây ra khó khăn trong việc điều trị mà còn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bạn.

Việc điều trị bao gồm thay đổi lối sống hiện tại bằng cách hạn chế lượng chất béo và cholesterol. Bạn cần phải tập thể dục nhiều hơn để cải thiện sức khỏe của tim và mạch máu. Bạn cũng có thể cần sự hỗ trợ y tế, chẳng hạn như:

  • Kiểm soát huyết áp bằng thuốc: chẹn kênh canxi (amlodipin, felodipin..), ức chế men chuyển/ức chế thụ thể (lisinopril, captopril, valsartan…), chẹn beta giao cảm (metoprolol, bisoprolol…)…
  • Điều trị đái tháo đường: dùng thuốc viên hoặc insulin tùy mức độ. Hiện nay có những thuốc đã được chứng minh làm giảm nguy cơ tim mạch như: ức chế thụ thể SGLT2, đồng vận GLP-1..
  • Liệu pháp statin: điều trị rối loạn lipid máu, ổn định mảng xơ vữa. Các thuốc thường dùng: rosuvastatin, atorvastatin..
  • Kháng kết tập tiểu cầu: aspirin, clopidogrel khi có chỉ định tùy bệnh cảnh lâm sàng

Can thiệp nội mạch: đặt stent mạch vành, mạch cảnh, mạch chi…, stent graft động mạch chủ tùy từng trường hợp cụ thể

Phẫu thuật: phẫu thuật bóc nội mạc mạch cảnh, bắc cầu nối mạch chi, bắc cầu nối chủ- vành (CABG), thay đoạn động mạch chủ… tùy từng trường hợp cụ thể.

Cách sinh hoạt và biện pháp cải thiện tình trạng tại nhà

 

Thói quen ăn uống sinh hoạt có ảnh hưởng rất nhiều đến sự hình thành và phát triển của mảng xơ vữa.Vì vậy hãy tập cho mình những thói quen sinh hoạt tốt cho sức khỏe.

Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh:

  • Ăn nhiều chất xơ như rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Cung cấp đạm từ thực vật hoặc từ các loại thịt trắng như cá, gia cầm. Thay thế chất béo bão hòa bằng các chất béo lành mạnh có nguồn gốc từ thực vật như dầu ô liu, các loại hạt,…. Không nên ăn các loại thịt chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, các loại tinh bột tiêu hóa nhanh như bánh mỳ trắng, gạo trắng, … và các loại nước ngọt.

Bỏ thuốc lá

Nếu bạn hút thuốc, hãy bỏ thuốc lá. Trong khói thuốc chứa nicotin – là kẻ tù của các bệnh như ung thư phổi, ung thư thanh quản, … nicotin còn là chất kích thích làm tăng nhịp tim và làm co mạch máu tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.

Tránh đồ uống có cồn

Cồn là chất gây nghiện, khi sử dụng quá nhiều sẽ gây đến các bệnh về gan, dạ dày,… Ngoài ra, cồn còn gây huyết áp cao – một trong những nguyên nhân gây xơ vữa động mạch. Vì vậy hạn chế sử dụng cồn không những tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ sức khỏe chính bản thân bạn

Tập thể dục thường xuyên

Xơ vữa động mạch là gì? Những điều cần biết về xơ vữa động mạch

tập thể dục thường xuyên giúp hạ huyết áp và hạ đường huyết, chất béo “có hại” và cholesterol

Tập thể dục thường xuyên giúp thúc đẩy quá trình trao đổi chất, đào thải chất độc trong cơ thể, tiêu hao mỡ thừa, ổn định huyết áp và hạ đường huyết – đây là những yếu tố ảnh hưởng gián tiếp đến tình trạng xơ vữa động mạch.

Kiểm soát cân nặng

Kiểm soát cân nặng không chỉ giúp bạn kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây xơ vữa động mạch, đảm bảo sức khỏe mà còn giúp bạn có thân hình cân đối làm bạn tự tin hơn. Để có một cân nặng như mong muốn, bạn nên kết hợp chế độ ăn uống lành mạch với luyện tập thể dục hằng ngày.

Hạn chế tiêu thụ muối

Muối làm tăng huyết áp – một trong những yếu tố gây xơ vữa động mạch. Do đó, hạn chế tiêu thụ muối sẽ giúp cải thiện huyết áp và ngăn ngừa xơ vữa động mạch. Trong chế độ ăn tốt cho tim mạch, bạn không nên tiêu thụ quá 2400 mg muối mỗi ngày, tiêu thụ càng ít càng tốt.

Stress

căng thẳng, lo lắng thường xuyên gây ức chế thần kinh, huyết áp tăng gây nguy cơ xơ vữa động mạch. Nguy hiểm hơn, stress còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Khi bị stress nhẹ, căng thẳng tinh thần, bạn có thể áp dụng những cách giảm stress đơn giản trên mạng như: ngủ đủ giấc giúp giảm căng thẳng, tập thể dục, nghe nhạc, xem phim hay đọc sách cũng giúp bạn thư giãn đầu óc,… và quan trọng hơn hết, bạn nên nói ra vấn đề bạn đang gặp phải một người mà bạn tin tưởng, điều này giúp bạn giải quyết triệt để vấn đề.

 

Xơ vữa động mạch là bệnh nguy hiểm cần đề phòng. Bệnh sẽ trở về bình thường nếu bạn phát hiện ra sớm và áp dụng các phương pháp phòng tránh hiệu quả. Bạn nên thực hiện các thói quen tốt từ khi còn trẻ, đó là biện pháp mang lại hiệu quả lâu dài. Hãy luôn nhớ “Phòng bệnh hơn Chữa bênh” bạn nhé!

 

Nghiêm Đoàn Yến Ngọc

Ý kiến của bạn

*


*

Đọc bài viết trước
Hà thủ ô có mấy loại, dùng ở dạng nào thì tốt

Hà thủ ô là một vị thuốc bổ của Đông y có khả năng làm trẻ hóa mái tóc. Trong...

Đóng